Xin chào. Tôi quan tâm đến quy chế xét duyệt rồi trao giải thưởng Nobel Hòa bình. Trong đó, nó liên quan đến tư liệu của Liên Hiệp Quốc. Và những hoạt động của người được đề bạt thì cái quy chế ấy như thế nào? Chào bạn, câu hỏi của bạn chạm đúng vào một trong những cơ chế thú vị và có phần "kín tiếng" nhất thế giới. Khác với các giải Nobel khoa học được xét duyệt tại Thụy Điển, Nobel Hòa bình do Ủy ban Nobel Na Uy (gồm 5 thành viên do Quốc hội Na Uy bổ nhiệm) toàn quyền quyết định. Mối liên hệ giữa giải thưởng này với Liên Hiệp Quốc (LHQ) và cách họ soi xét các hoạt động của ứng viên được vận hành theo các quy chế cốt lõi dưới đây: I. Mối liên hệ với Liên Hiệp Quốc (LHQ) trong Quy chế Xét duyệt Tư liệu và các cơ quan của Liên Hiệp Quốc đóng vai trò cực kỳ lớn trong giải Nobel Hòa bình ở hai góc độ: Đối tượng nhận giải và Nguồn tài liệu thẩm định.LHQ (Liên Hiệp Quốc) là "khách hàng quen thuộc": Di chúc của Alfred Nobel quy định giải thưởng dành cho người có đóng góp lớn nhất cho "sự hữu nghị giữa các quốc gia, cắt giảm quân đội thường trực và tổ chức các hội nghị hòa bình". Vì hiến chương của LHQ trùng khớp hoàn toàn với lý tưởng này, LHQ và các cơ quan trực thuộc (như UNHCR, WFP, IAEA, IPCC...) đã nhận giải tới hơn 10 lần.Sử dụng tư liệu của LHQ để thẩm định: Trong giai đoạn rà soát, Ủy ban Nobel sử dụng các báo cáo, nghị quyết, dữ liệu thực địa và hồ sơ nhân quyền của LHQ để làm thước đo khách quan. Ví dụ, để đánh giá hoạt động của một ứng viên ở vùng xung đột, Ủy ban sẽ đối chiếu với các tư liệu từ Hội đồng Bảo an hoặc các phái đoàn gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc (LHQ).Tòa án Tối cao của Liên Hiệp Quốc (LHQ) có quyền đề cử: Các thẩm phán thuộc Tòa án Quốc tế vì Công lý (ICJ) tại The Hague (một cơ quan chính của Liên Hiệp Quốc (LHQ) có đặc quyền mặc định được gửi đề cử trực tiếp hàng năm. II. Quy trình Xét duyệt và Tiêu chí Đánh giá Hoạt động Ứng viên. Quy trình này kéo dài gần một năm và tuân thủ nguyên tắc "Tuyệt mật trong 50 năm" (toàn bộ hồ sơ tranh luận, danh sách đề cử chỉ được công bố sau nửa thế kỷ). 1 Nhận đề cử (Hạn chót: 31/1 hàng năm) Bước lọc đầu tiên. Ủy ban không tự đi tìm ứng viên mà chỉ xét duyệt dựa trên hồ sơ được gửi đến. Lưu ý là cá nhân không thể tự đề cử chính mình.Chỉ những người có tư cách pháp lý (nguyên thủ quốc gia, nghị sĩ, giáo sư đại học ngành luật/lịch sử/triết học, hoặc người đã từng đoạt giải) mới có quyền gửi thư đề cử. 2 Lập danh sách rút gọn (Tháng 2 - Tháng 3) Sàng lọc sơ bộ. Từ vài trăm hồ sơ (ví dụ năm 2025 có 338 đề cử), Ủy ban sẽ họp buổi đầu tiên để loại bỏ những hồ sơ không phù hợp và lập ra một danh sách ngắn (Shortlist) khoảng 20-30 ứng viên tiềm năng nhất.3 Thẩm định chuyên sâu (Tháng 3 - Tháng 9) Soi xét hoạt động. Đây là lúc các cố vấn cố định và chuyên gia quốc tế vào cuộc. Họ viết các báo cáo chi tiết đánh giá bản chất hoạt động của người được đề bạt.4 Bỏ phiếu và Công bố (Tháng 10) Quyết định cuối cùng. Ủy ban họp kín, thảo luận và cố gắng đạt được sự đồng thuận tuyệt đối. Tên người thắng cuộc sẽ được xướng lên vào ngày thứ Sáu đầu tiên của tháng 10. III. Ủy ban "soi" những hoạt động gì của người được đề bạt? Khi đọc hồ sơ của một ứng viên (dù là cá nhân hay tổ chức), Ủy ban Nobel Na Uy thường tập trung vào 3 khía cạnh hành động thực tế: a. Tính liên tục và tác động thực tế: Họ không trao giải cho những ý tưởng nằm trên giấy. Hoạt động của ứng viên phải tạo ra thay đổi cục diện (ví dụ: thúc đẩy ký kết hiệp định, giải cứu người tị nạn, phơi bày tội ác chiến tranh).b. Sự dũng cảm và dấn thân: Nhiều giải thưởng được trao để "bảo vệ" hoặc tiếp thêm sức mạnh cho các nhà hoạt động đang bị đàn áp hoặc hoạt động trong môi trường nguy hiểm. c. Xu hướng chính trị hiện đại: Bên cạnh tiêu chí truyền thống (giải trừ quân bị), những năm gần đây Ủy ban mở rộng định nghĩa "Hòa bình" sang cả bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu (vì tranh chấp tài nguyên gây ra chiến tranh) và tự do báo chí, dân chủ. …
My WhatsApp +84.0706.011.642
