Thứ Sáu, 16 tháng 1, 2026

19. Birth and Death

The Truth Sutra number 19 (nineteen)
MEMO.:  a. Login | Grammarly.com
 (生 與 死) 
Birth and Death
Author: MINH DANG QUANG
&&
 (By version, published in 1993)
 Editing and translating into English by LE DUC HUYEN - Translator 
(Page 110)
*&*
Kin thi: Khéo tu Nên người!
Sutra : Cleverly cultivate Human beings!
     Hỏi mình thân phận là ai?
Ba đời Lý lịch, danh-tài ra: oai!
    Sanh ra thân phận lạc loài,
Vô thần giáo: chủ, học đòi: thánh nhân!
Ask yourself who is your identity?
Three generations Background, famous talent out: wow!
     Born as a stray,
Atheism: master, apprentice: saint!   
       Oán thầy phản bạn bất cần,
Hồn linh tồn tại, phân vân: mất, còn?
                      A resentful teacher betrays you needlessly,
The soul exists, wondering: lost, still?
       Vô thần, hữu thần ví von,
Ba đời, bảy kiếp, lạy mòn: cho theo!
    Nhìn lên! Ta thấy mình nghèo,
Thôi! Thì nhìn xuống, khéo tu nên người!
        Atheist, theist compares,
Three lives, seven lives, prostrate: give it away!
     Look up! I see myself as poor,
Stop! Then look down, and skillfully cultivate people!
      Cư sĩ: Tâm-Đăng
Layman: Tam-Dang (topical lecture number 7 Truth of Birth & Death)
1. Question: What are sentient beings? 
Answer: The consciousness of understanding is sentient beings. 
2. Question: What lives or dies? 
Answer: The consciousness of knowing life or death. 
3. Question: What gives rise to understanding? 
Answer: Earth, water, fire, and wind are known by the causes and conditions of the collection of "seeds", from unknown to known. 
4. Question: What is the shape of the "consciousness" of understanding and knowing? 
A: At first, the image is a feeling, like a smoke. When a thought is formed, that smoke condenses and forms. In time to act, the smoke was clearly revealed. To the consciousness of intellectual understanding, that shadow has long disintegrated. Reaching to "the true enlightenment", that body is eternally indestructible, the color is pure gold, called the body of understanding, ie "enlightenment body" or Buddha body.
5. Question: The image of knowing, can we see it? 
___ Answer: You can see it if you have a quiet mind; Look again, the life is moving, working, of each living being, we will see clearly! Even if it even talks, our minds are quiet and we will hear clearly: from the voices of insects, crickets, grass, trees, Buddha, God, humans, demons (far away) can also be heard.
6.- Question: Why is that knowing magical?
Answer: The consciousness that knows magic is thanks to silence. When it stands still, its classic consciousness can absorb all dharmas everywhere. The quieter a place is, the more widely it radiates like the light of a lamp, like the electric furnace of consciousness. Knowledge that is leisurely, healthy, leisurely, joyful, and peaceful* will have enough magical power.
Voca*. peaceful (an lạc; khoái lạc):( Vd.: 3.- Ba là, "an-lạc" trong vòng đạo-đức.; Eg.: 3.- Third, "peace and happiness" within morality.
7. Hỏi: Tại sao biết có nhiều tên gọi như thọ, tưởng, hành, thức, và giác?
7. Question: Why do we know that there are many names such as feeling, perception, volition, consciousness, and enlightenment? 
☑ ✒✔
VOCA.: 
volition
 
 /vəu'liʃən/n.
Noun
the capability of conscious choice and decision and intention; khả năng lựa chọn, quyết định và ý định có ý thức
Synonymswill - willing
Answer: It is enlightenment that is the correct name of perception, which is complete, clear knowledge without confusion!; Còn thọ, tưởng, hành, thức là cái biết mới tượng sanh, mới tập nảy cũng như cái hột còn lép còn non, mới cứng mới già cũng tạm kêu là hột vậy.; As for life, perception, action, and consciousness, the new knowledge is born, newly formed, just like a seed that is still young, hard and new, is also temporarily called a seed.
Cái biết mới kêu là thọ cảm, cũng gọi là tình.
The new knowledge is called feeling, also called love.
Cái biết khá hơn kêu là tư tưởng, cũng gọi là ý.
What is better known is called thought, also called mind.
Cái biết lớn rộng nữa kêu là hành vi, cũng gọi là thân.
The larger knowing is called action, also called body.
Cái biết cứng chắc hơn kêu là thức trí, cũng gọi là khẩu.
What is known more firmly is called knowledge, also called speech.
Cái biết già kêu là giác, cũng gọi là tánh, hay tâm chơn.
The old knowing is called enlightenment, also called nature, or true mind.
Tình thọ và ý tưởng, cũng gọi là tâm vọng.
Love life and ideas, also called the mind hope.
Thân hành và khẩu-thức, cũng gọi là trí phàm.; Body action and speech-consciousness, also called worldly wisdom.; Tâm vọng nói đây là cái tim sống hay là ngòi sống phát sanh từ nơi tứ đại (đất, nước, lửa, gió) trước nhứt là cỏ, cây, thú.; The false mind says this is the living heart or the fountain of life arising from the four elements (earth, water, fire, wind) first of all, grass, trees, and animals.; Tâm-vọng sinh trí phàm là sự khổ sở điên đảo, do đó mới có pháp thánh nhơn, để nuôi tánh giác là Phật.; The mind-hope that gives birth to worldly wisdom is the suffering of the island, so there is a dharma saint, to raise awareness is a Buddha.
8. Hỏi : Cái biết ấy có sống chết chăng ?
8. Question: Is that knowing life or death?
Đáp : Nếu nuôi mãi thì nó sống hoài, còn giết hại nó thì nó phải chết mất, theo hồi giết hại.; A: If you feed it forever, it will live forever, if you kill it, it must die, according to the time of killing.
9. Hỏi: Cái gì nuôi nó sống ? Cái gì giết nó chết ?
9. Question: What keeps it alive? What kills it?
Đáp : Thiện vui là nuôi nó, ác, khổ là hại nó.; Answer: Good and happiness feed it, evil and suffering harm it.
10. Hỏi : Cái sống của biết là sao ? Cái chết của biết là sao ?
10. Question: What is the life of knowing? What is the death of knowing?
Đáp : Cái biết sống là tỉnh táo, định yên, cứng chắc, mạnh mẽ, trong sạch, vui mừng, tìm xét sáng suốt, không loạn vọng, không xao động. Cái biết mà chết là điên cuồng, rối trí, tán loạn, mê sảng đến mất cái biết, không còn biết gì nữa. Vả chăng cái biết là sự kết hợp tập lần của các pháp, mà nơi đây là sự điên đảo tán loạn mê sa làm cho hư rã tan hoại.
11. Hỏi: Trong sắc thân nầy, cái biết ở tại chỗ nào ?
Đáp: Chỗ nào nó cũng ở cả, nhưng chẳng bao giờ ở đứng hoài một chỗ; hễ chỗ nào bị xao động kích thích , hoặc gặp sự thái quá bất cập, thì nó mới đến ngay chỗ đó biết ở đó. Cái biết chỉ có một, khi đang ở chỗ nầy thì không có ở chỗ kia.
12. Hỏi: Khi ngủ cái biết ở tại chỗ nào ?
Đáp: Đã là cái biết ngủ nghỉ, thì nó ở tại cái mê say chớ không ở chỗ nào hết. Cũng như kẻ say rượu, như người hửi thuốc mê, thì nó là say mê, chớ không phải ở đâu cả. Ví như người kia ở trong nhà đóng kín các cửa, thì không ai có thể nói nó ở tại chỗ nào; bao giờ có một cửa mở hay là xao động tại đâu, là nó ở tại chỗ đó. Trước khi ngủ mê say, người ta yếu xuội đờ ra, và hơi thở nghe êm nhẹ điều-hòa, rồi thiếp hẵn tại chỗ hơi thở và yếu xuội đó; cho nên lắm kẻ nói rằng: Khi ngủ cái biết ở tại hơi thở, vì còn sống là còn hơi thở, (nếu như nói vậy thì trái tim cũng vẫn đang đập, máu cũng vẫn đang chạy nữa kia ? Còn nhiều kẻ ngủ mê, lại đứng ngồi hay cử động; như vậy là đâu phải ở riêng hơi thở). Xác thân như chiếc xe hơi, máy vẫn chạy đều làm sự sống, còn cái biết như người chủ, là khác hẵn với chiếc xe.
Trước kia là cái sống sanh lần cái biết, khi có biết rồi thì biết và sống là hai, chớ không phải một. Cũng như cây và hột, trước là cây, sau là hột. Cây hột khác nhau, khi cây chết là còn hột. Cho nên thân người có chết, thì cái biết của thân ấy vẫn còn. Cái biết là con, hay là tinh-ba của sự sống nơi thân-thể vậy.
13. Hỏi: Tại sao có chiêm-bao ?
Đáp: Chiêm bao có nhiều cách. Khi thức cũng chiêm bao thay, lựa là nói lúc ngủ ? Cái gì lại không phải là chiêm-bao ? Khi thức đây mà lúc thì ta nhớ thấy chuyện đã qua, xét thấy việc sẽ đến, nhận thấy sự hiện-tại. Nhận thấy cảnh ngộ nhơn duyên, nhận thấy tư-tưởng mình, nhận thấy sự thái quá, nhận thấy sự bất cập, nhận thấy bởi thất tình lục dục, nhận thấy bởi kẻ khác đến, đồ vật ai đem cho v.v…Tóm lại, cái thấy nào cũng là mộng-ảo huyễn-cảnh cả. Ta đang ở trên mặt đất của quả địa-cầu nầy, mà đó là chỗ nào của vũ-trụ, và chúng-sanh vạn-vật, với các pháp vốn không thường, khi ẩn khi hiện, khi có khi không, khi còn khi mất, khi đến khi đi, khi sống khi chết, nào ta có thấy chắc thiệt cái gì đâu ? Trong giấc ngủ mê cũng thế, khi cái biết đã thức mà xác thân còn mê mệt, thì cái biết hành động tự ý nó, nó thấy ra tất cả như khi thức chớ sao ? Cũng có đôi khi ta thấy thần quỉ Phật Trời thiệt, nhưng lại là rất ít, vì ta với họ khác nhau về cảnh giới, nào có liên quan gì nhau.
Phần nhiều chiêm-bao là bởi sự kích thích, lúc trước khi ngủ hay đang ngủ, bị nóng lạnh, nhức mỏi giựt mình, lo sợ vọng tưởng…bởi các pháp tương-đối, hoặc lúc thức, cái biết đang bị nhốt trong cảnh trí nào đó, vì vậy mà có lắm sự chiêm-bao như lúc thức. Vả lại các sự chiêm-bao không ích-lợi bằng thiện lành, kẻ mà biết ngăn ác là đáng tin cậy hơn vậy.
14. Hỏi: Sau khi chết rồi, cái biết sẽ đi đâu ?
Đáp: Nó đi theo cái nghiệp của nó, cũng như kẻ sống đây có khác gì ? Cờ bạc đến chỗ cờ bạc, uống rượu đến chỗ uống rượu, ác đến chỗ ác, thiện đến chỗ thiện, đạo-đức đến chỗ đạo-đức… mà kết quả của nó là sự yên-vui hay rối khổ, định hay là loạn vậy.
15. Hỏi: Lúc xác thân chết, cái hình dạng của biết xuất ra bằng cách nào ?
Đáp: Lúc chết đi như say rượu, như say thuốc, như ngủ quên, như hít phải thuốc mê nào biết gì ! Cũng như người lái xe nằm ngủ quên trong xe, khi giựt mình thức giấc mới biết là xe đã chết máy lạnh hư, sét cứng rồi. Người chết hoặc mê sảng, hoặc ngủ quên, khi tỉnh dậy thì máu đã trắng, xương thịt đã cứng, lạnh hết hơi, thì mới biết mình đã chết thân, hư nhà, thôi thì muốn đi đâu là đi theo ý trí tình vọng. Với kẻ ác, kẻ khổ sở nặng nề, thì mê muội lâu hơn là người thiện thanh vui nhẹ, tùy theo hột giống gieo tạo của mỗi người trong lúc sanh tiền.
16. Hỏi: Cái biết bao lớn và ra sao ?
Đáp: Khi ta ngước lên không, thì cái biết của ta là bao la vô cực. Lúc ta lựa từ hột cát, thì cái biết của ta là hột cát. Khi ta xỏ chỉ vào lỗ kim, thì cái biết của ta bằng lỗ kim. Lúc ta thấy con gà, con vịt, cọng cỏ, cái cây, thì cái biết của ta là gà vịt, cỏ cây. Tai nghe tiếng. Mũi hửi mùi, biết mùi. Ý nhớ người ta biết là người ta. Trí phân-biệt thiện ác, biết là thiện ác. Gặp màu xanh đỏ trắng vàng… biết là xanh đỏ trắng vàng. Thấy món vật tròn hay dài, biết là tròn hay dài. Chú ý nơi xa, biết ở xa; tưởng-tượng gần biết là gần. Thoạt xứ nầy, thoạt cõi khác, hoặc ở trong, hoặc ở ngoài…v.v…Cái biết là bao gồm vạn pháp, mà lúc nào nó cũng chỉ có một thôi. Hễ biết cái nầy thì không biết cái kia. Biết nhiều khổ nhiều, biết ít khổ ít, không biết là không khổ; hay là muốn dứt khổ, thì cái biết phải lo định, hoặc phải cho đầy đủ toàn giác. Biết loạn là ma, biết định là Phật…Cái biết hằng định trong mỗi lúc, hoặc biết đầy đủ rồi là định. Có định mới yên-vui, gọi là cái biết đứng vững, sống đời, thiệt thọ, kêu là giác. 
17. Hỏi; Question: Cái gì là ta và có bao nhiêu cái ta?; What is self and how many self are there?
Đáp; Answer: Tiếng ta, là tư kỷ, bản ngã, do sở-chấp, mê muội: ai cũng tự-ái, tự đắc, tự tôn, tự-thị, tự kiêu ngạo; mà cho ta là vầy đúng, ta là vầy phải…; My voice, is selfish, ego, due to the attachment, delusion: everyone is self-loving, self-righteous, self-respecting, self-sacrificing, self-arrogant; but let me be this right, I am this right…; Cái ta ấy là biết, cái biết của mỗi trình độ, nhân duyên bao giờ cũng khác nhau chớ không giống một.; That self is knowing, the knowing of each level and condition is always different, not the same.; Các cái biết ấy đều phải cho họ cả, không có ai trật sái hết; nhưng nếu có một người nào toàn-giác biết đầy đủ cả, thì không bao giờ tranh cãi!; All that knowledge must be given to them, no one is wrong; but if there is an omniscient person who knows everything, never argue!;  Người cũng không nhận cái ta ở một chỗ nào, tùy theo duyên.; People also do not accept the self in any place, depending on the condition.; Cái ta biến hiện trong mỗi lúc, chớ không phải là sở trụ mà cố chấp được, nên gọi là cái ta vô thường, hay các Pháp không ta.; The self that appears in each moment, not the headquarters that can be grasped, is called the impermanent self, or the Dharma without self.; Nếu tất cả đều được toàn-giác như thế, thì cả thảy đều có một cái ta như nhau, không khổ não.; If all were thus fully enlightened, then all would have the same self, without suffering.; Khác hơn là muôn vạn cái ta của chúng sanh không định.; Other than that, the ten thousand egos of sentient beings are not fixed.; Biết đâu mà lường, khi nói vầy, khi tính khác, chấp kia chấp nọ mãi.; You know where to measure, when you say this, when you calculate something else, you cling to that and hold on to that forever.; Mà định-mạng của cái ta chẳng biết tại chỗ nào, bởi càng quấy tung, tâm trí càng nát nhừ bấn loạn.; But the fate-destiny of the self does not know where, because the more disturbed, the more the mind is broken and confused.; Cho nên gọi chúng sanh chưa có ta, chư Phật mới có ta, cái ta toàn thể như một.; That's why we call sentient beings without me, the Buddhas have me, the whole self is one. ☑
18. Hỏi: Cái hình bóng của biết nhập thai bằng cách nào ?
Đáp: Đã là hình bóng như làn khói, là một điện lực mạnh mẽ, thì ra vào trong thân thể người lúc nào không được. Thân thể ta vốn trống thông các lỗ hơi, gió trong ngoài thường ra vào, thì sự nhập thai đâu phải lạ. Có điều là ta nên hiểu rằng: nếu bọc thai trống không, không có tinh huyết, thì không lấy gì mà tượng hình được, dầu cái hình bóng của biết, có vào ở trong ấy bao lâu cũng không sanh sản được. Cho nên cần phải đợi cho có sự giao hiệp, tinh huyết đầy đủ mới nên sắc thân được. Tinh huyết ấy có đủ bốn chất tứ-đại là đất nước lửa gió, cho nên gọi tứ-đại là thân, hay là thân tứ-đại.
19. Hỏi: Người ta nói cái thần hồn là gì ? Phách là gì ?
Đáp: CÂY có phách là tình thọ, hay thọ cảm, cũng như đứa trẻ nên ba tuổi.
THÚ có hồn là ý tưởng, hay tư-tưởng, cũng như đứa trẻ được sáu tuổi.
NGƯỜI có hành vi, gồm cả hồn phách thọ tưởng, cũng như người nhỏ tuổi mười hai.
TRỜI gồm cả thọ tưởng hành, mà sanh thức trí, kêu là thần thức, cũng như người lớn ba mươi tuổi
PHẬT là giác chơn hay tánh, gồm cả thọ tưởng hành thức, cũng như ông già trên bốn mươi tám tuổi.
Ấy vậy hồn phách hay thần thức, là người ta chỉ về cái hình bóng của biết, hay thân hình của biết. Tuy nói khác tên chớ hiểu ra thì có một. Còn về pháp thì không nói thân hình bóng của biết ấy, mà chỉ rõ ra danh-từ của mỗi trình-độ của biết, là thọ, tưởng, hành, thức, giác vậy thôi. Đó là lý và sự. Hiểu nơi lý thì rộng đường cho trí, chấp theo sự là nói hẹp cho tối tăm dễ hiểu, nên gọi là linh hồn cũng đủ.
20. Hỏi: Sự sanh thân có mấy cách :
Đáp: Sanh thân nơi người có bốn cách:
A) CÓ LINH HỒN NHẬP THAI TRƯỚC.
B) THAI TƯỢNG KHÔNG CÓ LINH HỒN.
C) NHỮNG THAI KHÔNG CÓ GIAO DÂM.
D) Linh hồn sinh không nhập thai bào [102]; Soul born without entering fetus [102]
A) CÓ LINH HỒN NHẬP THAI TRƯỚC:
Là cây thú, vì khổ sở lâu ngày, nên sau khi chết, nhập-thai người liền, để tấn-hóa và yên vui hơn. Với lại những người ác như thú, trơ độn như cây, sau khi thác, vì sợ tội lỗi, vì sợ khổ sầu, quả báo oán thù oan trái, vì luyến ái mê nghiệp đắm trần, mà nhập thai trước trong bụng, như giành chỗ, như choán phần, như trốn tránh, như bị kẻ khác kéo lôi. Hoặc tự mình nhập thai, hoặc bị người bắt buộc phải nhập thai trước để sanh ra đặng đền ơn hay trả oán.
B) THAI TƯỢNG KHÔNG CÓ LINH HỒN:
Là do chất tinh của cha, huyết của mẹ, đầy đủ thể chất là thành hình, cũng như hột giống của cây sanh cây, hột giống của có sanh cỏ, hột giống thú sanh thú, hột giống người sanh người, tinh ba của cha là hột giống, huyết kinh của mẹ là đất nước sanh ra đứa con cũng như cỏ mới mọc vượt lên. Chất tinh ba năng sanh xương gân, chất huyết kinh mau làm máu thịt do đó tượng thân người. Cũng có những thai người, do tư tưởng mong muốn có con, của người cha hay mẹ, mà sanh đứa con và sẽ giống cha hay giống mẹ, tức là thai bào tư-tưởng do cha mẹ chiết để tư-tưởng mình vào đó mà thành hình, dầu tinh huyết có kém chớ tư-tưởng vẫn mạnh hơn nên tượng sanh được. Đoạn nầy ta thấy sự chiết tư-tưởng là một sức mạnh linh-thiêng, mà cục đá, khúc cây, hình cốt, nơi chỗ thờ phượng, có nhiều người khấn nguyện tưởng tượng để ý mình chăm chú vào đó, lâu ngày sẽ linh ứng có hồn. Đây tức là hồn nhân tạo, cha mẹ sanh con, sanh cả thân và tâm. Thuyết cha mẹ sanh con nầy cũng giống như tứ-đại đất nước lửa gió sanh cỏ cây thú người Trời Phật; Vì xác thân của người ta cũng là tứ đại đất nước lửa gió vậy.
C) NHỮNG THAI KHÔNG CÓ GIAO DÂM:
Nếu như sợi lông của người mà được ở vào trong thai bào thì lâu ngày sẽ tượng hình, vì mỗi sợi lông là một cơ thể sống riêng, cũng có đủ đầu, chân, tay, miệng, mũi, mắt, tai, mình, ruột. Cũng như mỗi cọng cỏ là một mạng sống đang tấn hóa, tóc thành lươn, lông thú thành sâu, lông người thành thú và nếu lông người mà do người ấp ủ thì sẽ thành người, đó là sự sanh tạo nơi nó. Lại có những thai thần thông, do các bậc tiên thánh quỉ thần dùng tư-tưởng riêng của mình mà cho đi nhập thai, tượng hình trước, để khi sanh ra rồi các vị mới đến nhập vào. Những thai nầy cũng không cần tinh ba của cha, mà vẫn phải có bằng phép linh diệu kỳ-thuật.
D) Linh hồn sanh không nhập thai bào.; The born soul does not enter the womb. [102]
         (Gods) good people, Saints wait until the fetus is born before entering, or choose which child has enough good roots, and no soul enters first before entering.; (Chư Thiên) người thiện lành, bậc Thánh chờ khi thai sanh ra rồi mới nhập vào, hoặc lựa xem đứa nhỏ nào có đủ thiện căn, mà không có linh hồn ai nhập trước mới nhập vào.; Because of the pure and perfect state, not suitable for filth, the birth is to save the world, from compassion, not from force or worldly delusion.; Bởi bậc trong sạch trọn lành, không hạp nơi nhơ uế, sự giáng sanh là để cứu thế độ đời, tự lòng từ bi chớ không phải ép buộc hoặc mê trần.; So it is not good to enter the womb first: That is why we often see many people giving birth to flowers with many precious and strange things, or the child is born but still waiting for its owner, for five or seven years it remains inert, then suddenly becomes wise or miraculous.; Nên không hay nhập thai trước: Khiến nên chúng ta hằng thấy, nhiều người lâm bồn khai hoa có nhiều điều quí lạ, hoặc đứa trẻ sanh ra mà còn chờ chủ, đến năm bảy năm vẫn trơ trơ, rồi thình lình trở nên sáng suốt hay diệu kỳ. (Those are four ways of being born.; Đó là bốn cách sanh thân vậy.)
21. Hỏi: Bốn cách sanh ấy đứa trẻ có khác nhau chăng ?
Đáp: Sắc thân thì không mấy khác, vì là cũng đều ở trong miếng đất của người mà ra, song cái biết thì khác nhau nhiều, và bẩm tánh không đồng:
Đứa trẻ cây sanh, thì đần độn.
Đứa trẻ thú sanh, thì ngu muội và hung-ác.
Đứa trẻ người ác sanh, thì xảo-trá ngang-tàng, xấu-xa.
Đứa trẻ người thiện sanh, hiền lương, dễ dạy, tốt đẹp.
Đứa trẻ quỉ thần sanh, thì lanh lợi quỉ-quyệt khác thường.
Đứa trẻ tiên thánh sanh, thì có đủ đức tánh quí lạ.
Đứa trẻ cha mẹ sanh, không hồn trước, thì dạy đâu biết đó, chậm tiến-hóa hơn là kẻ đã có hồn sẵn. Những đứa trẻ nầy mới sanh mà bỏ chỗ vắng cho sống chết luôn, thì cái biết lại chết luôn, hoặc nó có chất sống mà không ai dạy, không gặp chi cả thì không biết gì hết, chỉ như cộng cỏ khúc cây thôi.
22. Hỏi (vấn); Ask (question): Có phải khoa học nói không có linh hồn: là đúng chăng?;  Does science say there is no soul: is it true? 
Đáp:; Answer: Khoa học là các môn học nghiên cứu: thực nghiệm, tức là sự học chung về sự vật.; Science is the subject of research: experiment, that is, the general study of things.; Môn siêu hình học thì ít người chăm chú, vì mảng lo đeo đuổi về vật chất hữu hình.The subject of metaphysics is less attentive, because of the pursuit of  visible matter.Học Chơn Lý hay Phật-pháp nào đâu phải khác.; Learning the Truth or the Buddha-dharma is no different.; Chính khoa học là ở trong thế giới, mà Phật học bao gồm võ trụ rộng hơn!; Science itself is in the world, but Buddhism encompasses the wider universe!; Thế nên khoa học là còn đang học, thì bao giờ cũng còn đi sau và ở trong giáo pháp của chư Phật.So science is still learning, it is always behind and in the Buddha's teachings. 
Môn học siêu hình học, biết rằng: có Phật, Thánh, Tiên, thần, ma, quỉ, thì đó là hồn của thân xác vậy. Luận về cái sống của các bộ thần kinh trong thân, thì như bộ máy xe hơi, hễ có xe, thì sẽ có sự điều khiển là cái biết, biết lần lượt ! Cho đến nên hình là người chủ xe, cỡi lại chiếc xe. Thân tứ đại của người, không phải như sắt, thép, lẽ nào lại chẳng tượng sanh cái biết và có hình : Cỏ cây kia ta còn thấy nó có cái biết lần thay ! Ấy bởi chấp thân, mà không thấy cái kết quả của thân, như nhìn cây mà không thấy hột của cây. Cây chết hột còn, thân mất cái biết còn. Chính cây sanh hột, chính thân sanh: tâm!
 
         Vả lại sự sanh có bốn cách, nếu nói chỉ có tứ-đại: đất nước lửa gió là sự sống chớ không có cái biết sao ? Vậy còn ai biết cái gì đang hiểu đây, đang biết đó ? Biết là cái tập của tứ-đại, nếu nói tứ-đại mà biết thì đất đá kia, bảo nói chuyện xem có được chăng ? Còn nói chết rồi hết biết thì hỏi cái biết ấy đi đâu ? Lại nếu nói cái biết mới càng sanh thì cái biết cũ trốn đàng nào ?
Đời nay có thánh-linh-giáo, thần-linh-học, sao lại còn nói là không có hồn linh ? Chỉ có kẻ thật chuyên môn siêu-hình-học luận, mới nhận rõ-ràng được sự sống chết của cái biết linh hồn. Vậy nên câu nói ấy chỉ trúng có một khoảng đầu và trúng có một cách, trong bốn cách sanh thân kia vậy.
23. Hỏi: Xin nói cho rõ, thân sanh tâm hay tâm sanh thân ?
Đáp: Trước là thân sanh tâm, khi có tâm rồi, nếu luân-hồi, thì tâm sanh thân là lẽ sau.
24. Hỏi: Có phải mỗi linh-hồn đều sống mãi và tấn-hóa đến thành Phật chăng ?
Đáp: Có sống có chết, sống thì ít mà chết thì nhiều, nhưng lớp khác vẫn tấn lên mãi. Cũng như học trò đi thi, trong số mười chỉ đậu có một hai, kẻ đậu thì đi tới, kẻ rớt ở lại, hoặc đi ra, và còn kẻ khác mới bước lên nữa.
Mười cọng cỏ, có được một thành cây.
Mười cái cây, có được một sanh thú.
Mười con thú nhỏ, có được một con thú lớn.
Mười con thú lớn, có được một con sanh người.
Mười người, có một thành Trời.
Mười vị Trời, có một vị đắc quả Phật.
Cũng như một cái cây có lá một muôn, bông một ngàn trái một trăm, đến thành hột chỉ có mười và hột tốt lớn thì chỉ có một. Mà qua lớp nầy thì có lớp khác tiến ra nữa.
25. Hỏi: Cõi siêu hình Trời, Phật ở tại đâu? 
25. Q: Metaphysical Realm of God, Buddha Where?
Đáp: Không gian của vũ trụ bao la, vô số địa cầu thảy đều là "tứ đại", thì hết thảy, in như nhau, không khác, nào đợi phải đi đâu!
 A: The space of the universe, countless globe are all the "four elements", they all, in the same, not different, how to go forward! 
Có thế giới đang có chư Phật nhiều, có thế giới đang có chư Thiên (hạng bậc trời nhiều), có thế giới đang có con người nhiều, có thế giới đang có thú vật nhiều, có thế giới đang có cây nhiều, có thế giới đang có cỏ nhiều, có thế giới đang có đất, nước, lửa, gió mới tượng. 
Cũng như loài người có xứ sở nào đó đang có ông già nhiều, có xứ sở nào đó đang có người lớn nhiều, có xứ sở nào đó đang có trẻ em nhiều, có xứ sở nào đó đang có phụ nữ nhiều, có xứ sở nào đó đang có nam nhân nhiều, có xứ sở nào đó người tu đang có nhiều, có xứ sở nào đó kẻ thiện lương đang có nhiều, có xứ sở nào đó kẻ ác đang có nhiều, có xứ sở nào đó đang vui, cười, có xứ sở nào đó, đang khóc lóc v.v…, nói chẳng hay cùng. Nhưng bởi địa cầu, thế giới là do tứ đại mãi lăn xoay, cho nên chốn nào cũng dời đổi, không thường, hoặc lâu hoặc mau. Vậy thì tâm của Trời, Phật, ở chỗ Trời, Phật, tâm của người, thú vật đến chỗ người, thú, tâm của quỉ, ma đến chỗ của quỉ, ma. Cũng có những kẻ lựa chọn chỗ tốt, xấu, hoặc đi qua thế giới khác, hoặc đi xứ khác, nhưng dẫu rằng ở đâu đi nữa, thì cũng không bền lâu. Tốt hơn là ở chỗ tâm mình, tâm mình tạo quyến thuộc cảnh ngoài, ai ai, sự việc, hay điều chi dời đổi, mà tâm mình: thì phải cho nhứt định, mới có yên vui được. 
         Vậy nên phải lựa chọn cái tâm hồn, bằng được tâm thiện, tâm-huệ, tâm: "chơn", thì mặc dầu cảnh nào đi nữa, nó cũng vẫn tìm chỗ thiện, huệ, chơn của nó, và sẽ luôn chung cùng với quyến thuộc của thiện, huệ, chơn, để hưởng sự yên vui mà thôi. 
         
Trái lại ác, mê, vọng thì phải rối, khổ, chết, tiêu hủy, và ở đâu đi đâu cũng không được, lại chẳng bao giờ có quyến thuộc, thân cận. Đời nó bao giờ cũng: lẻ loi, lạnh lùng, trong bóng tối, thúi dơ, nặng nề, khổ sở. Sống cũng vậy, mà chết mất thân xác, rồi thì tâm hồn nó cũng vậy, nó ở theo cái tâm của nó.
26. Hỏi: Người ta nói địa ngục dưới đất phải chăng ?
Đáp: Đức Phật nói rằng: giữa ruột trái đất là bộng trống tối, đen, lửa cháy, vách sắt, dưới sâu dơ dáy…là quyền-giáo ví dụ. Chớ thật ra, Thiên-đường là thiện-đạo, địa ngục là ác đạo, thiện là trên, ác là dưới. Kẻ ác trược là dơ-dáy, thấp-thỏi, sâu độc, tham lam là vách sắt, sân dục là lửa cháy, si-mê là tối đen, vật-chất là đất bao bọc nấm mồ. Muốn dễ hiểu ta hãy nhìn xem giữa buổi chợ đông thì thấy rõ. Cảnh do tâm, tâm nào thì hạp cảnh nấy, đợi gì sống chết và ở đâu đâu.
27. Hỏi: Do đâu mà kẻ nói chết còn, người nói chết mất?
Đáp: Bởi kẻ ác nói liều, kiếp nầy làm ác vui chơi cho thỏa thích, đời sau sẽ tu cũng không muộn, nên bậc hiền thánh dạy rằng: Công-lý tương đối của vũ-trụ vốn công-bằng, được bây giờ thì mất về sau, được thân thì mất tâm, được ngoài thì mất trong, thái quá thì bất cập, sanh thì tử, nếu như đời trước không tu tập phước-đức, mà đời nay lại làm tội quá ác, thì e sau khi chết, linh hồn, cái biết, bị quả báo điên khổ mà tiêu tan, thì còn có đâu đời sau nữa mà hòng tu ?
Còn như kẻ ác nói ngang: chết là mất, nếu không làm ác vui chơi bời là khờ dại. Bằng như đời trước không làm tội gây nghiệp, kiếp nầy phước dồn đang hưởng, mà lại quá ác xài nhiều, có ra không vô, thì sau khi chết đi, linh-hồn cái biết chưa bị khổ, chưa bị khổ điên chết mất, đến lúc sanh ra đời sau, hết phước mà lại chịu quả báo tội nghiệp thì khổ lắm, chịu sao nổi ?
Thế nên, kẻ ác nói đoản thì Phật Thánh chỉ chỗ trường, cho nó biết tu mà nhờ lấy. Nếu kẻ ác nói trường thì Phật Thánh chỉ chỗ đoản, để giác-ngộ cảnh tỉnh mà cứu nó về sau. Đời sau kẻ chẳng rõ lẽ ấy, nên mới có câu: “ chết còn, chết mất”, chớ còn mất là tại nơi thiện hay ác của mỗi người gây tạo.
28. Hỏi: Tiêu diệt cả thân tâm bằng cách nào?
28. Question: How to destroy the body and mind?
Đáp:; 
Answer: Kẻ ác, trẻ con, rủ nhau làm thiện là ít ai hưởng ứng.; Evil people, children, invite each other to do good, few people respond.; Bằng hô lên làm ác: giết trâu, bò, thì lại rất đông nhiều, không kêu cũng tới, không mời cũng bu quanh, một dao thêm một dao, một mạng thêm một mạng.; By shouting to do evil: killing buffaloes and cows, there are a lot of people, even if they don't call, they will also gather around, one more knife one more knife, one more life one's life.; Lại còn khen, hay khoe giỏi vây cánh càng to, thiếu chi là người xu nịnh, hùa theo: bợ đỡ!; Also complimenting, or showing off well, the bigger the wings, the less one is a flatter, following along: fawning!; Cũng như kẻ lượm đất liệng lên không, nó có trớn bay lên rất mạnh, rất cao, hết trớn thì đứng lại.; Just like a person who picks up soil and throws it into the air, it has a very strong upward flight, very high, and stops when it reaches its full height.; Và rồi nó rớt xuống, càng to lớn nặng nề, càng sa nhào mau lẹ, đã lún sâu mà còn tan rã mất hình hài.; And then it fell, getting bigger and heavier, falling faster, sinking deeper, but also disintegrating and losing its shape.; Kẻ ác thì cũng thế, lúc đầu thì bạo phát và sẽ bạo tàn kế đó.; The wicked, too, are violent at first, and then they will be violent.; Trước tập ác với thú, ác lần tới người, ác với kẻ xa, rồi lại ác với người gần là đồng bọn nó.; Before practicing evil with animals, evil next to people, evil with people far away, then evil with people near are their accomplices.; 
___ It was betrayed: its power disintegrated, it was injured and helpless, hungry, thirsty, disabled...;; Nó bị phản bội: thế lực tan rã, nó bị thương tật và bơ vơ, đói khát, tàn tật…; ; Mà bởi tánh ác đã quen cao, không hạ thấp xuống được, mới sanh ra tức-khí, bất mãn, khổ vì giận dữ, lại sợ sẽ bị trả thù, ai ai đều ghét!; But because the evil nature is used to high, can not be lowered, new born anger, dissatisfaction, suffering because of anger, fear of revenge, everyone hates!; Cái khổ làm cho nó ngây khùng, mất trí, khổ quá bủn rủn tay chân: mất cả hành vi, cử động.; Suffering makes it stupid, insane, suffering so weak hands and feet: losing both behavior, movement.; Gần như thú, chơi với thú, ghét loài người.; Almost animals, play with animals, hate humans.; Khổ nữa và thêm sự hành phạt cuồng điên, mất cả tư tưởng, ghét thú, mến cỏ cây, ở nơi lùm bụi.; Suffering more and more punishment of madness, loss of thought, hatred of animals, love of plants, in the bush.; Và rốt cuộc là sự điên, khổ, đói, và bịnh hành phạt nó, làm cho đứt luôn thọ cảm, hết biết, mất biết, không còn biết.; And finally, madness, suffering, hunger, and disease punish it, making it cut off all feelings, stop knowing, lose knowing, no longer know.; Cái biết kết tập lâu ngày bị tan mất!; The long-term collective knowledge is lost!; Kẻ ấy quá khùng điên không giảm, làm mất thọ cảm, không còn biết cỏ, cây, thú, người.; That person is so mad that he doesn't decrease, loses his feeling, no longer knows grass, trees, animals, people.; Và không còn biết  sự nhập thai bào bụng mẹ, ăn uống chi cả, thì thân tâm tiêu diệt, tiêu cả bóng và hình hài.; And no longer knowing  entering the womb of the mother, eating and drinking, the body and mind annihilate, destroy both shadow and form.; Cảnh khổ ấy gọi là địa-ngục vô-gián của a-tỳ.; That suffering is called the uninterrupted hell of the Abhi.; Nếu kẻ ác vướng mang, thì không còn phương nào ai cứu chữa, và cũng khó lại gần nó, mà nào có ai thương tiếc gì nó đâu?; If the wicked one is entangled, then there is no way to save him, and it is difficult to approach him, and no one will mourn him?; LINK: Làm những nghiệp nào phải đọa địa ngục A tỳ?
KHỔ ĐIÊN CÓ HAI CÁCH:
Kẻ ác điên khổ thì tiêu diệt. Con người thiện vì lo, vì quá học mà điên, thì như đi nhảy cấp sụt thang, điên sảng chỉ một thời-gian thôi. Bởi nhớ hiền lương, có kẻ thương yêu săn-sóc, chăm-nom chiều-chuộng ở gần; nên chẳng bao lâu được tỉnh lại lần, như đứa trẻ tập biết lần lần khi mới lớn.
Nhiều bịnh điên nhứt là khổ vì tình-dục, chính khổ ái ân là lưỡi kiếm giết tâm hồn, diệt-tiêu cái biết đau đớn vô ngằn. Kẻ khổ điên vì tình mà làm ác thì mau chết lắm, nhưng nếu thiện lành là còn cứu-chữa được. Thế nên Phật dạy: Tình dục là cửa địa-ngục A-tỳ !
29. Hỏi: Nếu vậy ai cũng có thể tiêu diệt hết sao ?
Đáp: Đừng giựt mình, hãy làm thiện là tấn-hóa và nuôi sống mãi vậy. Lẽ sanh diệt tạo-hóa có chi lạ, thân cũng vậy mà tâm cũng vậy. Chớ nếu càng sanh mà không diệt, thì xưa nay đất đâu mà chứa hết chúng-sanh ? Nào riêng loài người, loài thú, cây, cỏ kia, sao không ai nghĩ đến mà thương-xót cho nó. Làm ác giết người, giết chết thân mà còn tâm, trái lại mình cái tâm đã chết, hột giống tâm đã dứt, còn thân thì sau sự vay phải trả, phải đền bù bằng cái chết. Thế rõ ràng là mình tự giết thân tâm mình đó ! Sự thật, xưa nay nào ai dám nghĩ đến, hoặc nhắc cho lẽ ấy, nhưng sao ta làm ác lại lo hoài và nhớ mãi, chỉ ngó tới mà chẳng tin rằng là có sự lui. Trong đời đâu có lẽ tốt hảo tuyệt-đối cho riêng ta vậy.
30. Hỏi: Làm thế nào mới thành Phật và sống đời đời?
Đáp: Không khó ! Một con thú mới sanh ra người, chỉ biết ăn, kiếm ăn để sống và rồi chờ chết: nhưng lâu ngày nhàm chán mệt mỏi. Một hôm đi ra đường gặp kẻ đói khó hơn nó, nó liền bố-thí cái dư của nó giúp người. Nó được lời cám ơn và khuyến-khích, nó vui mừng sung sướng, nó no mát nhẹ nhàng, nó thấy hay hay mới lạ, và từ đó nó ham bố-thí, quên mình mà nghĩ đến người, mặc cho kẻ khác chê cười ngu dại, nó siêng làm việc cho kẻ chung quanh, để được vui trong tâm và làm gương trong cõi đời về sau cho trẻ nhỏ, nhờ vậy mà thân tâm nó càng được trong sạch, yên lặng và sáng suốt lần lần. Nó gặp được sự ích-lợi, thanh-cao, chơn thật, nó hiểu được con đường sống có ý nghĩa ! Nó làm phải cho một gia-đình, người ta coi nó như cha. Nó giúp cho cả làng tỉnh, người ta kỉnh nó như quan. Nó thương yêu cả xứ, người ta mến nó như vua. Ai cũng muốn gần nó, nương dựa dưới sự mát-mẻ êm-ái của nó. Khi trọn phận sự của kiếp người, bằng xác thân vật chất, thì nó chết, nó đi nghỉ mệt ở núi non, mà ôn nhớ lại sự lành, để cho tâm hưởng ăn no đầy khoái-lạc.
Trước khi nó chết, sau khi nó chết, đang khi nó chết, cũng có nhiều kẻ chết. Họ chết sau sự khổ nạn, họ tìm nó và đến ở chung với nó, để nhờ nó an-ủi dạy-dỗ tâm hồn. Lần lần xã-hội siêu-hình của nó càng đông, nơi đây nó làm vị vua Trời bởi người ta tôn, cũng như ông thầy giáo bước lần lên Đốc-học.
Kẻ thiện lành dầu câm cũng biết nói, nói lời lành ai cũng mến. Kẻ ác dầu học giỏi cũng như câm, vì chẳng ai nghe. Nơi đây nó tập nói, lần lần sáng trí hoàn-toàn giác-ngộ, thấu chơn-lý và đắc-đạo. Nó bước đi thêm một bước, để dạy đạo giải-thoát niết-bàn, và đi giáo-hóa khắp nơi cùng xứ. Cho đến khi thành-đạo to lớn, có người thay thế, nó bèn nhập-định hưu trí nghỉ ngơi (niết-bàn như-lai). Đến đây cái biết cứng đầy no vui-sướng mãi, nghỉ dưỡng đời, trường sanh bất-diệt. Hình bóng của biết đã trở nên một sức mạnh không tan, sắc vàng chói rực, muôn loại kỉnh thờ, gương lành giáo-lý phóng khắp cùng nơi, đời đời sống mãi, quét sạch bụi hồng.
Đó là từ thú đến người, đến Trời, đến Phật, mỗi bước đi lên, không tự cao chấp lầm đứng nghỉ, ấy cũng chỉ từ nơi cái thiện mà nên được.
Vậy chúng ta hãy, rán noi theo gương thiện lành nầy, đặng diệt trừ hết ác, làm Đấng trọn thiện trọn lành, lấy tình thương yêu dạy tất cả chúng sanh chung, bình đẳng, bác ái, không lựa chọn: nhỏ, lớn, giàu sang, hèn mọn, thì mới chắc: cầu mong thành Phật sống đời, yên vui, không còn rối, khổ ?
Vậy thì ai ai cũng nên là Phật hết.
So everyone should be the Buddha before.

Tổ sư Minh Đăng Quang; Patriarch Minh Dang Quang.
LINK: THAM KHẢO: From: Aristote 
[TIẾNG PHÁP] Aristote (384-322 av. J.-C.) est un philosophe et polymathe grec de l'Antiquité. Il est avec Platon, dont il a été le disciple à l'Académie, l'un des penseurs les plus influents que le monde occidental ait connu. Il est aussi l'un des rares à avoir abordé presque tous les domaines de connaissance de son temps : biologie, physique, métaphysique, logique, poétique, politique, rhétorique, éthique et de façon ponctuelle l'économie. Chez Aristote, la philosophie, à l’origine « amour de la sagesse », est comprise dans un sens plus large comme recherche du savoir pour lui-même, interrogation sur le monde et science des sciences.
[TIẾNG VIỆT] Aristotle (384-322 TCN) là một triết gia và nhà thông thái Hy Lạp cổ đại. Anh ấy ở cùng với Plato, người mà anh ấy là đệ tử tại Học viện, một trong những nhà tư tưởng có ảnh hưởng nhất mà thế giới phương Tây đã biết. Ông cũng là một trong số ít người đã tiếp cận gần như tất cả các lĩnh vực kiến ​​thức vào thời của mình: sinh học, vật lý, siêu hình học, logic, thi pháp, chính trị, hùng biện, đạo đức và đôi khi là kinh tế học. Ở Aristotle, triết học, ban đầu là "tình yêu trí tuệ", được hiểu theo nghĩa rộng hơn là sự tìm kiếm tri thức cho chính mình, đặt câu hỏi về thế giới và khoa học của các khoa học.
Chuyện lạ bốn phương;
Strange stories four directions: Kì Lạ Cậu Bé Đầu Thai Nhận Lại Bố Mẹ Tiền Kiếp Ở tỉnh Hòa Bình; 
Strangely Reincarnated Boy Gets Back His Past Life Parents In Hoa Binh Province
Chú tiểu Sa di mới 13 tuổi. Ngày cúng ông nói: "người ngồi trên bàn thờ là tôi"! Và đưa tay bẻ bánh tráng ăn.; The novice monk was only 13 years old. On the day of worship, he said: "The one sitting on the altar is me"! And reached out to break the rice paper to eat.; Mẹ Nguyễn Thị Nghè nghĩ suy..."lạ thật"; Vậy là đã đầu thai khỏi cúng nữa: hay sao?; Mother Nguyen Thi Nghe thinks "strange"; So reincarnated from worship anymore: or what?; Mẹ thưa chuyện lạ với ông nội tên Lâm Thôn. Ông bảo "dẫn Chú tiểu Sa di đến, gặp hỏi chuyện"?; My mother told a strange story to my grandfather named Lam Thon. He said "take the novice monk to meet and ask questions"?
____ Chú tên gì?;
 What's your name?
____ Thưa tôi tên là Bảo Lâm, do mẹ đặt tên. Nhưng cha tôi không chịu gọi là "Lâm Thôn" (tên ông nội của tôi).; Dear, my name is Bao Lam, named by my mother. But my father refused to call me "Lam Thôn" (my grandfather's name).
Tôi nhớ chuyện nầy: về tại chùa Bảo Lâm thôn trên. Ông đã mất!; I remember this story: back at Bao Lam pagoda in the upper village. He lost!; Ông Thầy trụ trì đang phơi lúa với một chú Sa di tập sự: lúa mới gặt...; The abbot is drying rice with an apprentice novice: newly harvested rice...
____ Ủa, ông là ai? Sao biết chuyện ngày xưa, cha và mẹ tôi, đặt tên tôi.  (Chuyện nầy "không ai biết")...!?!; Uh, who are you? How do you know the story of the old days, my father and mother, named me. (This story "no one knows")...!?!
____  Thưa rằng: chuyện nầy "bí mật" không nói ai? Kẻ cười "gặp Cha", người khóc...vì giành "con của người ta"!; Say: this "secret" does not tell anyone? The one who laughs "meeting the Father", the one who cries...for taking "one's child"!
____ Bây giờ "ông Cố của con": ở đâu?; Now "my great-grandfather": where?
*&*
*&*
Lưu trữ tại:
__ Bảo mật về Z3, cha tôi đã tung tin thất thiệt về việc đã thua cờ bạc là 6 chỉ vàng. Và chuyến xe Grab đầu tiên, trước chùa Long Khánh. Trong lúc cha tôi đã có việc làm thêm cho sở Công Chánh (làm đường) Năm 1974, tôi đã là 17 tuổi.
__ Con cứ dựng chiếc xe (Honda màu đỏ của Nhật, ông không mua nổi xe 4 bánh Toyota để làm xe chở khách, theo kế hoạch đã thống nhất vì thua cờ bạc.) và ngồi đó mà chờ khách.
__ Con chạy xe thồ (Grab) hả?
__ Dạ! Vâng ạ!
__ Con cứ chạy, đi tới đâu Cô sẽ hướng dẫn con đi.
Và bất ngờ chạy 20 km về Xuân Phương, Gò Bồi, cách 4 km là quê hương Cát Tiến, Phù Cát. Chúng tôi di tản chiến tranh đã bỏ quê cha, đất tổ đã 11 năm. Tôi chắc chắn là đã đầu thai, mà không nhập thai trước chịu 9 tháng và 10 ngày: ngủ trong quên lãng. Nghĩa là thân xác của thai nhi sanh ra rồi tôi nhập linh hồn vào thân xác. Tôi không quên quá khứ của kiếp trước: ...như vậy lúc tôi 1 tuổi. Nhưng thật ra là đã 36 tuổi! Nhớ đó!
___ Con đã gọi cô ấy là Z3 theo cái số series ♥️ trên tờ giấy bạc 1.000 VNĐ (tiền của miền nam trước 1975). Và cha là "lính Mỹ biệt kích" ra trận bằng máy bay trực thăng. Ba đã nhảy toán và bắt cô ấy tại rừng dương Phú Hậu. 
___ Đúng rồi! Ba chắc chắn là con chưa biết điều nầy. Mầy còn có ông Chú Ba Ngại là đại úy, là anh ruột của Z3. Và chú Ba Ngại của con đã chết tại trại tù giam K18, sau 1975.
___...!?!...(Con sẽ biết Z3 là ai tên gì? Và liệu tên của chú ba Ngại con của bà Dư. Có tên trong 3 quyển gia phả 3 phái hay không? Do ông Lê Đức Giảng phái 3, đã phụ trách soạn thảo Gia phả. Là thầy dạy học, chủ nhiệm lớp 10 B (hệ 10 năm) của ông Tổng bí thư NGUYỄN PHÚ TRỌNG. Và ông Trọng là lớp trưởng.) Ông ấy đã giao lại cho tôi về gia phả: trước khi ông ấy mất! Tôi đã có thêm 1 tư liệu mới nữa là "gia phả của phái 4" do nhà thơ Lê Trọng Dũng phụ trách.
___ Thiệt là "ăn cháo đá bát". Cái bằng có công Cách Mạng đứa nào lấy?
___...!?!...(Tôi im lặng trước sự phấn khích và không hiểu ý ông muốn nói gì? Vấn đề là Z3!?!)
*&*
NGUYÊN NHÂN: Xuất phát từ quá khứ lâu rồi. Kể từ ngày Thiếm chín Hùng bị bắn tỉa và chết vào ngày Cúng giỗ. Gia đình ông là Liệt sĩ. Và sự bùng phát là ông chẳng những không tán thành để đồng ý xây dựng nhà Từ Đường của họ Lê. Mà ra lịnh cho con ông: không được dự cúng giỗ nơi nhà Từ Đường. Và ông ngập tràn trong rượu bia. Trong cơn say, buông lời "xúc phạm". Cha tôi là thứ tám (Tám Đính) và ông ấy là thứ chín (chín Hùng)...
___ Tao uống bia nên tao mập và bụng phệ. Còn chú mầy uống rượu: chết thây kệ mầy. Tao không cúng đưa tiễn. Hôm nay là lần cuối cùng ...tao là thằng lính ngụy. Nghe chưa!
___ Nếu Mẹ tôi không ôm súng tiểu liên bắn chỉ thiên để 40 địa phương quân rút lui. Họ đã hành quân lên nhà bốn Cảnh...sự việc nầy là nhằm cứu Cha và Chú chín: và Cậu Châu một (mắt) chứng nhận và ông nói đùa, rằng:
___ Đúng rồi! Bà quá nhân đạo bắn mà chẳng chết ai. NẾU có quân địch chết. Tôi đề nghị chính trị viên Bộ Lan trao huân chương. Và ông ấy bị viết kiểm điểm: vì bỏ chạy mà quên mang theo súng tiểu liên.
*&*
MEMO: Hình minh họa, BẰNG KHEN photocopy từ phiên bản chính "đã bị đốt bỏ". (Theo phỏng đoán của Cha tôi, vì ông tìm nó hoài mà không thấy nó đâu?)
___ Giấy ký nhận năm 1976, của thời còn là tỉnh Nghĩa Bình. Một tên tỉnh đã xác nhập từ hai tỉnh Quảng Nghĩa và Bình Định. 
___ Nhưng nó bị địa phương "dấu nhẹm" cho đến 18 năm sau. Mẹ tôi đã giao cho tôi 4 bản như trên, tại 78 Huỳnh Thúc Kháng, phường Thị Nại, Quy Nhơn.
___ Cha tôi đã đoạn tuyệt! Mẹ tôi tỏ vẻ trách cứ cha tôi (Năm nào đích thân Chủ tịch Huyện cũng tới nhà và chúc Tết. Tôi rất khó trả lời khi ông ấy nói: Tôi không thấy ông nhà viếng thăm tôi. Bà ấy đã áp dụng "chánh sách thỏa hiệp của Kissinger" theo lời cha tôi nói! Nhưng vấn đề là "bảo mật thông tin về Z3". Mật vụ Z3 là ai? Và hoạt động cho phe phía nào: người của ông cài cắm hay sao? Tôi hoàn toàn mù tịt!)
___ Rồi có lúc, tôi chợt hiểu "cha tôi đã rất hiểu về tôi". Ông muốn nghe tôi kể hết những sự thật về "trận đánh vào nhà A Lân" (bí thư huyện ủy). Thông tin tuyệt mật Cha biết để làm gì? Thông tin về hai phía tôi biết rõ...báo cáo: hết!
*&*
Tựa: NÓI VỀ MẸ
[Music] intro.
Hôm nay con có vài lời,
Thành tâm tưởng nhớ, một đời tri ân.
MẸ yêu nào ngại tấm thân,
Đêm hôm khuya sớm, tảo tần: nuôi con!
__ (Bridge) Công lao ví sánh bằng non,
Một đời vất vả, vuông tròn Đạo-sư.
Ba lần Mẹ nhập...hồn thư: nhắn lời!
Mẹ lại ra dấu, tuyệt vời xác minh.
(Chr.) Mẹ! MẸ là biển cả thái bình,
Tình thương của Mẹ: tâm tình...đầy vơi!
[Music]
__ Con ơi! Mẹ đã lao đao,
Bao nhiêu bận rộn, dạt dào: tình thương.
Mẹ dạy trên, dưới kính nhường,
Thương nhau đùm bọc, con đường đạo nhân*
[Music] Outro
Một lòng ghi nhớ hồng ân,
Đường trần soi sáng, kính dâng mẹ hiền! (2)
[Music]
Chú thích*: Đạo làm người mà chưa tròn, thì đạo Thánh hiền khó mà "chứng đắc". 
(Học nhân hành đạo nên biết trong bát toàn: thì toàn nhân là bước chân cuối cùng quay lại trước khi ra đi...vĩnh biệt một kiếp làm người!) 
__ Chủ đề Thiền luận: 
Đạo sư Nguyễn Thị Nghè đã đưa ra một câu hỏi đầy gai góc (hóc búa), rằng: Đính! Mầy là ông Trần Văn Soái đã đầu thai hay sao, mà mầy biết ông Soái mưu sát ông MINH Đăng Quang?
...Tôi đã trả lời và đưa ra những bằng chứng của "Luận án đời tôi". Còn chỗ nào thắc mắc, xin chư vị cứ tiếp tục hỏi tôi sẽ trả lời mà không cần bất cứ vốn liếng: nào cả!
... Vấn đề là Ngài THÍCH GIÁC ĐỨC và THÍCH GIÁC TỊNH đã làm gì, sau khi tôi đã chết? Và đáp án của chủ đề thiền luận do ông ấy đã xác nhận và xác minh vụ việc là do tôi: phụ trách! Vậy tôi hỏi với chư vị, rằng: Tôi là ai?
KẾT LUẬN: Điều đáng nói về Mẹ mà tôi chưa dám "tiết lộ bí mật". Là Ngài THÍCH GIÁC TỊNH đã viếng thăm tôi và ngủ lại bên tôi tại nhà riêng. Và ông ấy đã hoàn thành sứ mệnh. Đã viếng thăm Mẹ của ông ấy...đã đi vào Lịch Sử Phật Học. Vua Tịnh-phạn cha của ông ấy: tại nhà của Mẹ. Ông ấy đã xin Mẹ cái muỗng i-nốc, vì cái muỗng nhôm của Ni sư Liên Thuận đã bị chuột tha và đã 1 tuần "ăn bốc bằng tay". 
___ Trong 7 tháng cách ly vợ nhà: tôi đã hoàn thành khóa tu "Bồ tát dạy đạo" cho người tại gia. (Anh tham gia khóa tu nầy là để làm Thầy. Không phải theo tôi để làm học trò: nhớ đó!) Tôi đã hoàn thành và có nhiều kết quả. Điều đáng nói là "tôi được dự báo" mỗi lúc Ngài THÍCH GIÁC TỊNH ghé thăm. Là thầy đến: chuẩn bị đón tiếp!
___ Những "tư liệu riêng tư" của MiNH ĐĂNG QUANG (1945-1954) ông ấy đã trao lại cho tôi là đã quá đầy đủ. Tôi không còn ham muốn nào hơn thế nữa.
___ Thầy Ba Quyến tại thôn Chánh Định đã biểu diễn Phép thuật Vạn Pháp Quy Tôn. Là đọc bùa chú và lập bàn hương án để nguyện cầu: do đâu mà hòn đá lăn đi...Mọi người ngạc nhiên và ngày càng thắc mắc: nguyên nhân? Mẹ đã chứng kiến nên Mẹ là nhân chứng sống của vụ việc.
___ Tôi đã trả lời khi Mẹ hỏi điều nầy! Là do linh hồn của ông MINH Đăng Quang đã lăn nó! Và sau khi đầu thai tôi tìm ông ấy (cư ngụ phường Đống Đa để làm học trò của ông ấy: vì 5 quyển sách ấy đã bị dấu kín...)
Trân trọng,
Lê Đức Huyến 
*&*
Three times Mother possessed...her spirit to send a message! 
Chủ đề: XÁC MINH 
Phàm lệ, một thông tin không có bằng chứng: là một giả định. Và có thể là hoang tưởng và nói xàm!
a. Tôi đã không bị ảo giác đánh lừa. Vì tôi đã thấy Mẹ tái hiện lại lần thứ hai: tại 62 Vũ Bảo, lúc 4 giờ chiều. Lần thứ nhất mẹ đi lộn phòng, thay vì Mẹ vào phòng thờ phượng và gọi tôi lên. Mẹ lý luận "nhà con ở là con đường đi của cõi người chết" của thế giới siêu hình của bên kia! Và Mẹ vào phòng riêng của tôi. Trong một kỳ lạ, tôi đã khép cửa phòng ngủ: mà sao cửa phòng đã bị mở và tiếng kêu: cọt kẹt vì bản lề bị khô dầu mỡ bơm trơn. Tôi bật dậy hoảng hồn, hú tim, và nói thầm.
__ Mẹ hả! 
__...!?!...(Sao lại im lặng? Ngày xưa tôi cho Mẹ thấy, trước khi nhập hồn vào thân xác. Vì sanh ra ba ngày mà không khóc. Nên bà hoảng sợ cầm cái rựa trành trên tay và cứng đờ tay chân. Sau khi tôi bật khóc, bà bừng tĩnh cơn mơ...Mừng vui và dường như bà đã khóc theo...
___ Tôi ở hướng Tây bắc thuộc cung Càn (là Cha) của khu vườn nầy! Ông Nguyễn Điền (ông Ngoại tôi) đã cúng mà nhanh quá tôi chưa kịp ăn! Vì hôm ấy trời nổi cơn mưa giông nơi mùa hạ. Của ngày 28 tháng tư âm lịch niên Kỷ Hợi. 
Và một lần xuất hồn khi đang nói chuyện cùng bà. Tôi bất động nhìn ra cửa sổ.( Mẹ tôi đã nhìn thấy một bóng trắng nơi cửa sổ.) Tôi khẳng định là "xuất hồn" vì trước đêm nói chuyện cùng Mẹ: tại Chùa Bảo Lâm tôi đã "xuất hồn"! Lần hy hữu nầy, là tôi Thấy màu trắng của linh hồn tôi: trong một trạng thái hoàn toàn tỉnh thức. Sau nhiều lần tôi đã ngủ quên và xuất hồn tại 62 Vũ Bảo và tôi thấy tôi ngồi Thiền...chuyện bình thường có gì là lạ!
__ Bà hoảng hồn, xách cái đèn dầu mà đi ra cửa. Bỗng chợt hiểu và dừng lại. Thở hổn hễn và nhịp tim đã đập mạnh. Và nói như hụt hơi:
__ Gì đó mầy! Và bà bình tĩnh kể lại chuyện mà bà đã thấy lúc tôi sanh ra đời mà sau 3 ngày chưa khóc! Hôm nay Mẹ làm tôi hú tim là nhân quả. Tôi 1 mình ra nghĩa địa, ra gò mã ngồi Thiền định, quen rồi. Có chi đâu mà run sợ! Có lúc tôi vào tận nghĩa trang tỉnh Bến Tre để Thiền định và để tìm lại câu nói mà tôi đã nói riêng với Ngài THÍCH GIÁC TỊNH. Và tôi đã đến đó vào ban đêm đi có 1 mình, có sao đâu? Vì bên cạnh cái nghĩa trang ấy là ngôi chùa nơi nghĩa trang là sân Chùa. Nó thuộc địa phận tỉnh Vĩnh Long trước 1975. Cái chùa ấy đã trở thành nhà ở của ông Chủ nhiệm Hợp tác xã. 
__ Trước khi bị đi lạc vào khu Nghĩa địa Nhơn lý và ngủ trên gò mã qua 1 đêm. Người cứu tôi là ông Chừ, theo Mẹ tôi nói lại và ông ấy đưa tôi vào đồn cảnh sát Nhơn Lý. Vì tôi chẳng biết tên của Mẹ và Cha tôi là ai? Thì tôi đã mệt mỏi và ngủ quên tại mộ ông Cao. Tiếng kêu tên tôi...vang vọng và rơi vào im lặng: có sao đâu? Đêm di tản: lệnh toàn dân của thôn Phương Thái rút lui và trú ngụ nơi Hang Dơi!
__ Tôi ngủ tiếp...mơ màng tóc nào đen thui và quấn vào cổ tôi! Tôi khẽ trở mình và lại ngồi dậy. Tôi lại hỏi thầm: Mẹ hả! Bà chết ngày nào? Nói tôi khấn vái...Bóng trắng lui dần khi tôi đi tới. Và bóng trắng đi tới khi tôi đi lui. Tôi nói to và rõ ràng:
__ Bà đi lộn phòng rồi, chỗ của bà là trên phòng thờ phượng. (Án ma ni bát di hồng! Hô biến!) Bóng trắng biến mất!)
b. Sau khi biết mình nhầm rằng: một ai đó đã đứng trên lan cang. Tôi vào đường luồng kêu to "Thoại hả! Anh Hai đây!" Tôi Kêu mãi không nghe ai trả lời. Tôi ra phía trước cửa nhà: cửa khóa nhà không có ai? Có lẽ là Mẹ, tôi về nhà và ngày hôm sau về nhà cha tôi (Cát Tiến, Phù Cát, Gia Lai) cách hơn 25 km.
c. Tôi hỏi chuyện và dò la, rằng: "Gần đây, có ai nói gì với Ba không?"
___ Có! Bà chín Dĩnh cách nay 2 hôm rồi. Bà ấy nói, là nói ông Thầy Bửu. Cậu mầy đó! Nhớ không? (Bà chín Dĩnh là ai? Là Mẹ của Thầy Bửu: trụ trì chùa Thái Phong. Ông học ở Đại học Vạn Hạnh. Gia đình đã cúng dường 5 sào đất cho Chùa. Hiện đã xây thành trường học 14 phòng học. Hy vọng sẽ là Tiểu học Phật Học, theo thông tin từ Thầy Bửu. Vì nếu không sẽ bị sung vào công quỹ: đất của Hợp Tác Xã...Tất cả đất mạ: đất gieo giống mạ để trồng lúa, đã bị tịch thu. Và nơi ấy đã xây dựng nhà nuôi Yến Sào...)
___ Dạ nhớ! Bà ấy nói gì với Ba vậy?
___ Ông mà trai gái với ai: là biết tay tôi đó! Bà ấy đã la lối và nói đi nói lại...thật là hết biết luôn!
___ Biết nhiều thì khổ nhiều, có được gì đâu mà biết. Khổ nỗi Phật là biết trong Duy Thức Học. Và chỉ có Phật thì mới biết Phật. Ba à!
___ ...!?!...
___ Và chúng sanh nhỏ dại mà xúc phạm Phật, vì không biết nên vô tội. Ai rồi cũng phải trả nợ của "nhân quả". Nợ ai nấy biết!
___ Lần nầy về thăm ba là để khẳng định: chuyện ăn cháo đá bát của chúng nó. Ba nên quên đi, và luôn nhớ ba là chiến sĩ ra trận địa bằng máy bay trực thăng của "biệt kích Mỹ: nhảy toán". Tôi khẳng định với Ba cái bằng có công với Cách mạng: con không biết!
___ Có lẽ Má mầy đã đốt nó! Được rồi!
(Tôi chắc chắn thông tin về Z3 đã bị chúng nó "phản bội và đột kích". Ông đã biết rồi! Mất vàng, tiền đô la và máy tính cùng điện thoại di động. Hiện trường để lại bao cao su: và chẳng có dấu vân tay! Chứng tỏ, một sắp đặt vụ án không bao giờ có đáp án? Ông đã nóng giận và buông lời "ăn cháo đá bát".)
*&*
___...!?!...(Ngày chôn lấp mẹ xong! Bà chín Dĩnh đã cầm tay tôi, mà nói như muốn khóc.)
___ Mẹ nhớ con lắm! Mẹ đứng dưới gốc cây...(À! Đúng rồi! Sự việc đã được xác minh!) Vì Mẹ chết rồi mà vẫn còn thấy tôi cầm máy ảnh để chụp hình lưu niệm. Và kết thúc buổi tang lễ là gió cuốn chiếc chiếu, nó cuộn tròn. Tôi trãi nó ra, trước khi "di quan tài" tôi là người lạy tạ lần cuối cùng và sau bài Phúng Điếu của Đại diện cho Cao Đài Giáo. Là tôi đọc bài diễn văn Cảm tạ! Tôi hân hạnh thay mặt Mẹ tôi: Chánh trị sự đời thứ ba của Cao Đài Giáo!
___ Trăm năm là phút phù du,
Xa lìa cõi tạm, thiên thu: về nguồn!
Cảm ơn người đã chia buồn,
Tang gia bối rối...sầu tuông: lệ tràn! Dạ! Nếu có gì thiếu sót mong được bỏ qua cho gia quyến chúng tôi: đồng lòng CẢM TẠ!
./. (Hết)
.
#dinhdemo